Δευτέρα, 29 Μαΐου 2017

Ο Σιδερένιος Άγιος της Σητείας



Λίγα λόγια για τον τόπο...
Ένα από τα ομορφότερα μοναστήρια της Σητείας αλλά και ολόκληρης της Κρήτης. Οι μαρτυρίες για τη λειτουργία του είναι πολύ λίγες και προέρχονται από κείμενα της Ενετοκρατίας.
Από τα πολλά μικρά μοναστήρια που βρίσκονταν διάσπαρτα στο νησί, βρίσκεται στο Σαμώνειο ακρωτήριο, κοντά στην αρχαία Ίτανο.
Κατά τον Απολλώνιο τον Ρόδιο, συγγραφέα των Αργοναυτικών, εδώ αποβιβάστηκαν οι Αργοναύτες επιστρέφοντας από την Κολχίδα μετά από σφοδρή θαλασσοταραχή και πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους, έχτισαν τον ναό της Μινωίδας ή Σαμωνίας Αθηνάς.
Ο ναός της Αθηνάς χτίστηκε στο άκρο της χερσονήσου όταν οι Αργοναύτες κατάφεραν να γλιτώσουν από το πέρασμα αυτός καθώς ο γίγαντας Τάλως που προστάτευε τα παράλια του νησιού, εξφενδόνισε πέτρες εναντίον τους.
Στην παραλία του μικρού κολπίσκου κοντά στο άκρο της χερσονήσου, εντοπίστηκαν ερείπια αρχαίου ναού του 4ου π.Χ. αιώνα. Το μεγαλύτερο τμήμα τους είναι καταβυθισμένο στη θάλασσα ενώ ένα τμήμα τους σώζεται και στην αμμουδιά.
Στην ευρύτερη περιοχή κατά τη διάρκεια επιφανειακής ανασκαφικής έρευνας το 2004 βρέθηκε πλήθος χαραγμάτων πλοίων τα οποία πιθανότατα χρονολογούνται στην ίδια περίοδο με τον ναό της Μινωίδας Αθηνάς. Ένα από αυτά παριστάνει πλοίο σε σχήμα ψαριού σε συνδυασμό με την επιγραφή «...μον έγραφέ με». Πιθανότατα στο κομμάτι του λίθου που δεν σώζεται θα αναγραφόταν η αρχική συλλαβή του ονόματος του προσώπου το οποίο χάραξε την πέτρα.
Τις επιγραφές αυτές ίσως τις χάραζαν οι προσκυνητές κατά την πορεία τους προς τον ναό. Ενδεχομένως το Σαμώνιο να αποτελούσε γνωστό πέρασμα για τα πλοία. Το βέβαιο είναι πως βρίσκεται πάνω στον θαλάσσιο δρόμο που ενώνει την ανατολική Κρήτη με τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου αλλά και την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου και την Αίγυπτο.
Η πρώτη και μοναδική μέχρι σήμερα πληροφορία για τη μονή του Αγίου Ισιδώρου οφείλεται στον μοναχό Χριστόφορο Μπουοντελμόντι που ως γνωστόν περιηγήθηκε την Κρήτη το 1415. Η μονή είχε τότε δύο μοναχούς οι οποίου ζούσαν σαν ερημίτες «από την εργασία των χεριών τους» όπως αναφέρει ο Μπουοντελμόντι χαρακτηριστικά.
Υπάρχουν πηγές που αναφέρουν πως η μονή χτίστηκε από Αιγυπτιώτες μοναχούς οι οποίοι έφτασαν στην Κρήτη για να μονάσουν και αφιέρωσαν το μοναστήρι τους στον συμπατριώτη τους Άγιο Ισίδωρο τον Πηλουσιώτη. Η υπόθεση αυτή δεν στηρίζεται σε κανένα στοιχείο αφού η λατρεία του Αγίου παρατηρείται και σε άλλες περιοχές που μάλλον θα ήταν δύσκολο σε Αιγυπτιώτες να φτάσουν. Ναός του Αγίου Ισιδώρου με τοιχογραφίες του 1420-1421 υπάρχει στα Τζιναλιανά του δήμου Καντάνου ενώ παλιότερα υπήρχε ναός και στην Κασταμονίτσα με μόνο σημερινό απομεινάρι το τοπωνύμιο «Άη Σίδερος» να θυμίζει την ύπαρξή του. Ίδιο τοπωνύμιο συναντάται και δυτικά του ακρωτηρίου της Τρυπητής στα Σφακιά.
Τοπωνύμια που μαρτυρούν την παρουσία ναών του Αγίου Ισιδώρου συναντώνται ακόμα στη Ραβδούχα Κισάμου (Άη Σίδερο), στα Βασιλικά Ανώγεια Ηρακλείου (Άι Σίντερος), στο Ρογδιά Μαλεβιζίου (Άη Σιντέρης) καθώς και στο Καστέλι Πεδιάδος όπου στη θέση Άι Σίδερος υπάρχει παλιός ναός στο όνομα του Αγίου.
Το μικρό μοναστήρι της Σητείας έδωσε το όνομά της στο ανατολικότερο ακρωτήριο της Κρήτης που μέχρι σήμερα έχει επικρατήσει να ονομάζεται «Σίντερο».
Η θέση που ήταν χτισμένη η μονή δεν προσφερόταν για την ίδρυση μεγάλου μοναστηριού καθώς μόνο ασκητές και ερημίτες θα μπορούσαν να ζήσουν σε μια τόσο άγονη και άνυδρη περιοχή.
Η μονή κατά τα φαινόμενα μπαίνει στο περιθώριο κατά τον 15
ο-16ο αιώνα όταν οι πειρατικές επιδρομές αποτελούσαν αληθινή μάστιγα για το νησί και ιδιαίτερα για τα παράλια της Κρήτης. Επικρατεί μάλιστα η άποψη πως οι μοναχοί του Αγίου Ισιδώρου κατέφυγαν μετά από μια τέτοια επιδρομή σε ασφαλέστερη θέση και αποτέλεσαν τον αρχικό μοναστικό πυρήνα της μονής Ακρωτηριανής, της γνωστής μας Τοπλού. Η άποψη αυτή όμως είναι κατά πάσα πιθανότητα λανθασμένη καθώς ο τοιχογραφημένος διάκοσμος της Παναγίας Ακρωτηριανής είναι προγενέστερος της εποχής που βρέθηκε στο νησί ο Μπουοντελμόντι.
Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους ο ναός εγκαταλήφθηκε. Δεν άργησε να έρθει η φθορά και η κατάρρευση αφού μεταξύ άλλων η συντήρηση και η επισκευή του ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Κατά τους τελευταίους αιώνες της τουρκοκρατίας, ο ναός και η περιοχή του Αγίου Ισιδώρου περιήλθαν στην Τοπλού, πιθανότατα επειδή οι μοναχοί του το εγκατέλειψαν αναζητώντας την ασφάλεια ενός μεγαλύτερου μοναστηριού, όπως άλλωστε συνέβει και με δεκάδες άλλα μοναστήρια της Κρητικής υπαίθρου.
Ο σημερινός ναός είναι κτίσμα του 1880 ενώ κοντά του υπάρχουν ερείπια παλαιότερου ναού. Στο ιερό του ναού αυτού η ανασκαφική έρευνα αποκάλυψε ταφή, προφανώς μοναχού, με πλήθος νομισμάτων της Ενετοκρατίας.
Την τελευταία περίοδο της τουρκοκρατίας που ο μοναχισμός γνώρισε άνθηση, το μοναστήρι του Αγίου Ισιδώρου επανιδρύθηκε ξανά. Στα νεώτερα χρόνια ο ναός και τα κελιά ανακαινίσθηκαν από τον μοναχό Νικόδημο Δροσοφορίδη.
Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής, η περιοχή χρησιμοποιήθηκε από τα Γερμανοϊταλικά στρατεύματα για στρατηγικούς λόγους. Οι κατακτητές κατεδάφισαν τα κελιά και κράτησαν μόνο τον μικρό ναό. Μετά την κατοχή, ο μοναχός Γεννάδιο Χρυσουλάκης από την Τοπλού ανέλαβε την πρωτοβουλία για την ανοικοδόμηση και αποκατάσταση του χώρου η οποία ολοκληρώθηκε το 1946.
Τα κελιά που έχτισε ο Γεννάδιος το 1946 διατηρούνται μέχρι σήμερα και χρησιμοποιούνται από τους προσκυνητές στις 4 Φεβρουαρίου που γιορτάζει ο ναός.
Επίσκεψη...
Ήθελα χρόνια να βρεθώ μια τέτοια μέρα στον Άγιο Ισίδωρο.
Είχα ακούσει ιστορίες για τον άγονο τόπο, για τους προσκυνητές που κατακλύζουν την εκκλησία από όλα τα μέρη της Κρήτης.
Για την ομορφιά του τοπίου.
Για την ερημιά που εκείνη και μόνο τη μέρα "σπάει" για χάρη του Αγίου.
Ο τόπος που βρίσκεται ο Άγιος Ισίδωρος είναι απαγορευμένος, στην κυριολεξία.
Καθώς βρίσκεται μέσα στα όρια της Ναυτικής Βάσης Κυριαμαδίου, είναι απροσπέλαστος όλο τον χρόνο για το κοινό. Για να μπορέσει κάποιος να πλησιάσει στον ναό, θα πρέπει να περιμένει τη μέρα της γιορτής του Αγίου στις 4 Φεβρουαρίου ή να έχει ειδική άδεια από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.
Ξεκινήσαμε πολύ νωρίς, μας περίμενε πάνω από τρείς ώρες δρόμος.
Περάσαμε από την λατρεμένη Σητεία, την Αγία Φωτεινή, μετά το Παλαιόκαστρο, τη μονή Τοπλού, το Βάι, την αρχαία Ίτανο και την παραλία της Ερημούπολης, από την φημισμένη στους σέρφερς όλου του κόσμου παραλία της Τέντας και φτάσαμε στην είσοδο της Ναυτικής Βάσης λίγο μετά τις 9 το πρωί.
Το τοπίο εντυπωσιακό, μοναδικό.
Η άγρια ομορφιά της Κρητικής γης σε όλο της το μεγαλείο.
Ο ναός ντυμένος στα καλά του.
Οι ναύτες που υπηρετούν στη βάση ανέλαβαν τις προηγούμενες μέρες να τον περιποιηθούν, να τον βάψουν, να τον στολίσουν.
Τη μέρα της γιορτής εκτέλεσαν χρέη προσωπικού της εκκλησίας για χάρη του Αγίου.
Απολαύσαμε την μοναδική ηρεμία μαζί με όλο τον κόσμο, μια παρέα.
Η παραλία δίπλα στον ναό γέμισε παιδάκι που μάζευαν κοχύλια από την αμμουδιά. Άλλοι μάζεψαν σταμναγκάθι, ασκολύμπρους και αγριαγγινάρες από τους βράχους. Κάποιοι άλλοι βρήκαν ευκαιρία να βγάλουν φωτογραφίες από τη μοναδική παραλία με τα ερείπια του ναού της Αθηνάς.
Μέχρι τις 11.00 έπρεπε να φύγουμε για να κλείσει ξανά η βάση.

Θα μου μείνει για πάντα αξέχαστη αυτή η μέρα.
Παρόλη την κούραση, η ξεγνοιασιά, η δική μας και των παιδιών....



Τα ερείπια του ναού της Μινωίδας Αθηνάς

Το ακρωτήριο Σίδερο με τον ναό του Αγίου Ισιδώρου








Το βάζο με τα κοχύλια που στολίζει το γραφείο μου

Creative Commons License
Οι παραπάνω φωτογραφίες χορηγούνται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Ελλάδα.

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Μπλέ γιασεμί....


Ένα καταπληκτικό άνθος.
Το είδα πριν δυο μέρες τυχαία σε έναν κήπο στις εγκαταστάσεις του Ηράκλειο Ο.Α.Α.Η στο κέντρο της πόλης κι ενθουσιάστηκα!
Ονομάζεται Πλουμπάγκο ή Μπλέ Γιασεμί και είναι από τις μυρωδιές που στοίχειωναν τις επισκέψεις μου στις εγκαταστάσεις στα εφηβικά μου χρόνια.

Τόση ομορφιά σε ένα μικρό λουλουδάκι...

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

@kapaworld


Ορισμένοι άνθρωποι γεννήθηκαν για να εμπνέουν.
Για να αγαπάνε χωρίς να περιμένουν αντάλλαγμα.
Είναι αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι που δεν ντρέπονται να μοιραστούν τα συναισθήματά τους.
Που δεν φοβούνται ν' ακούσουν αλλά και να πούν την αλήθεια.
Που δεν φοβούνται ν' αγαπήσουν και ν΄αγαπηθούν.

Ένας τέτοιος άνθρωπος μ' έβαλε σήμερα ξανά στη διαδικασία να απλώσω μαύρα πανιά στο τραπέζι του σαλονιού, να ξεδιπλώσω το τρίποδο, να βγάλω από το κουτί τους τα φορητά φλας.

Να φωτογραφίσω.

Είναι ένας άνθρωπος που είναι πάντα εκεί για μένα.
Στις άσπρες, στις γκρίζες αλλά και τις μαύρες μέρες μου.
Να με ακούσει. Να με νοιώσει.

@kapaworld  σ' ευχαριστώ πολύ που δεν με αφήνεις να ξεχάσω πως υπάρχουν ακόμα άνθρωποι.



Creative Commons License
Οι παραπάνω φωτογραφίες χορηγούνται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Ελλάδα.

Σάββατο, 20 Μαΐου 2017

Η Μάχη της Κρήτης

Τέτοια μέρα κάθε χρόνο, γιορτάζουμε την επέτειο από τη Μάχη της Κρήτης.
Μια ξεχωριστή επέτειος, άσχετα αν τα σχολικά βιβλία την έχουν βάλει στο περιθώριο.
Εδώ στο νησί ζει ακόμα η γενιά που ήταν παρούσα στα γεγονότα εκείνα, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που θυμούνται τον ουρανο να μαυρίζει από τα αλεξίπτωτα, θυμούνται τις οδομαχίες, τους βομβαρδισμούς....
Για μένα μια μέρα σαν κι αυτή είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να μην μιλήσουμε για πόλεμο.
Να μιλήσουμε για ειρήνη.
Να μιλήσουμε για αγάπη.
Είναι μια αρχή για να μην κλάψει ποτέ πια καμία μάνα το παιδί της.
Για μην υπάρξει καμιά οικογένεια με αγνοούμενο μέλος.
Για μην φτιαχτεί ποτέ ξανά μνήμα με "άγνωστο στρατιώτη", όπως αυτά που φωτογράφησα πριν από μερικά χρόνια στο συμμαχικό νεκροταφείο της Σούδας στα Χανιά.







Μακάρι να γινόταν η αρχή....

Creative Commons License
Οι παραπάνω φωτογραφίες χορηγούνται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Ελλάδα.

 

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017

Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο...


Ομολογώ, δεν γνώριζα τη Μάρω Βαμβουνάκη.
Η πρώτη φορά που διάβασα το όνομά της ήταν το 1999 αγοράζοντας το CD των Πύξ Λάξ "Υπάρχουν χρυσόψαρα εδώ" που στο οπισθόφυλλο έγραφε "Οι Παλιές Αγάπες Πάνε Στον Παράδεισο, σκόρπια λόγια από το ομότιτλο βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη".
Από το τραγούδι αυτό, έμαθα να την λατρεύω. Οι στίχοι της είναι βάλσαμο, μιλάνε στην ψυχή. Είναι από τα λόγια εκείνα που καθένας μας θα ορκιζόταν πως έχουν γραφτεί για τον ίδιο.

Άγονη πλήξη μιας ζωής, δίχως έρωτα
της ερημιάς μου τέρας, της πόλης μου θηρίο μη με φοβάσαι
αλλοπαρμένη έκφραση οι τοίχοι σου θυμίζουν τον πρώτο σου έρωτα
οι πιο πολλοι αδιάφορα κενοί, σε λυγίζουν όπου και να `σαι
στα σκοτεινά δρομάκια οι σκιές γλιστράνε επικίνδυνα

Στα ηλεκτρισμένα ξενυχτάδικα οι γυναίκες μισοκρύβονται πίσω απ’ τη λήθη
Στα κολασμένα παζάρια της λεωφόρου οι αστυνόμοι
οι πλούσιοι επαρχιώτες μηχανόβιοι
μάσκες ακάλυπτες μικρές στο γύρο του θανάτου
που τρεμοπαίζουν τον άγγελο ή τον δαίμονα
στις άκρες των δακτύλων τους, ξημέρωμα Σαββάτου

Για τις παλιές αγάπες μη μιλάς
στα πιο μεγάλα θέλω κάνουν πίσω
δεν άντεξαν μαζί και χάθηκαν μακριά
κρύφτηκαν στις σπηλιές χαμένων παραδείσων

Ό,τι αξίζει πονάει, κι είναι δύσκολο
για να μην υποφέρεις φύγε μακριά μου, κρύψου από μένα
δεν ξέρω αν φεύγεις, τώρα, για το λίγο μου
ή αν αυτό που νιώθω ήταν πολύ
πολύ για σένα, πολύ για σένα

Για τις παλιές αγάπες μη μιλάς
στα πιο μεγάλα θέλω κάνουν πίσω
δεν άντεξαν μαζί και χάθηκαν μακριά
κρύφτηκαν στις σπηλιές χαμένων παραδείσων

Ό,τι αξίζει πονάει, κι είναι δύσκολο...
 
Οι στίχοι αυτοί δεν κάνουν τίποτε παραπάνω από το δηλώσουν το προφανές.
Είναι μαγική η απλότητα που το κάνουν....

Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Τα "Διόδια"



Αυτές τις μέρες έψαχνα να διαβάσω κάτι ανάλαφρο, νοσταλγικό, να μου ηρεμήσει λιγάκι το μυαλό, να μου διώξει την ένταση.Κάτι να μου δείξει τον δρόμο, κάτι να με οδηγήσει σε μονοπάτια ήρεμα, πέρα από προβληματισμούς, φοβίες και ανησυχίες.Στο κομοδίνο μου ήταν εδώ και καιρό ένα βιβλίο που το αγόρασα από καθαρή περιέργεια γιατί την εποχή της προ-εφηβείας μου είχε μεταφερθεί στην τηλεόραση σε σειρές, τα «Διόδια» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου. Το ξεκίνησα χωρίς δεύτερη σκέψη.
Ήταν αυτό ακριβώς που χρειαζόμουν και κάτι παραπάνω, στην κατάλληλη στιγμή.
Με ταξίδεψε στην εποχή, όχι της αθωότητας όπως μας αρέσει να λέμε, αλλά της υπέρμετρης πονηριάς (!!), τότε που όλα περιστρέφονταν γύρω από τους εαυτούς μας. Τότε που οι φίλοι ήταν κάτι παραπάνω από οικογένεια, τότε που η ζωή είχε τη γεύση του Winston, του B-52 και του «πειραγμένου» ουίσκι που καταναλώναμε αδιαμαρτύρητα.

Τα διόδια της εφηβείας, τα πληρώνεις έτσι κι αλλιώς και επιλέγεις αν θα περάσεις ή όχι. Απόφαση ζωής.Το βιβλίο αυτό έχει από σήμερα επίσημα μια θέση στην καρδιά μου, δίπλα στην «Ανεμώλια» του Ισίδωρου Ζουργού.Και τώρα που το σκέφτομαι, δεν είναι τυχαίο!
Το Volkswagen φορτηγάκι στα «Διόδια» είναι το μέσο για το πέρασμα από την εφηβεία στην ενηλικίωση.Ο «Θερσίτης» στην «Ανεμώλια», το μέσο για το πέρασμα στη μέση ηλικία.Όλα είναι θέμα επιλογής...
Δύο βιβλία που απευθύνονται σε άντρες αλλά οφείλουν να διαβάσουν όλες οι γυναίκες!

Σάββατο, 13 Μαΐου 2017

Ένα τόσο δα μικρό πετραδάκι....


 Εδώ και μέρες προσπαθώ να γράψω.
Νοιώθω την ανάγκη να εξωτερικεύσω πράγματα, αλλά δεν τα καταφέρνω...
Έχω γεμίσει τα "Πρόχειρα" με κείμενα μισοτελειωμένα, δεν μπορώ να βάλω τις σκέψεις μου σε μια σειρά, να ολοκληρώσω κάποιο, να προχωρήσω.
 Κι όμως, τα πράγματα είναι πολύ απλά....
Η ζωή είναι τόσο όμορφη μέσα στην απλότητά της.
Όπως αυτό το λευκό πετραδάκι που τράβηξα σήμερα.
Ένα μικρό κι ασήμαντο φαινομενικά αντικείμενο που όμως, με έβαλε μετά απο καιρό στη διαδικασία να στήσω τρίποδο, να βάλω μαύρο φόντο, να δουλέψω εξωτερικά φλας.
Κι όμως, δεν είναι παρά ένα τόσο δα μικρό πετραδάκι μέσα στην απεραντοσύνη της μοναχικότητάς του!

"... Οι άνθρωποι που φοβούνται τη μοναξιά κάνουν τις πιο απερίσκεπτες, τις πιο σπασμωδικές και, ως εκ τούτου, τις πιο επικίνδυνες επιλογές. Διότι αν δεν μπορείς να μένεις, στην ανάγκη έστω, μόνος, αν φοβάσαι τον κενό από τα άλλα πρόσωπα χώρο και χρόνο σου, τότε εξαναγκάζεσαι να υποχωρείς όλο και σε μεγαλύτερους συμβιβασμούς, να χάνεις το έδαφος κάτω από τον ασταθή βηματισμό σου. Συμβιβασμούς στις φιλίες, στον έρωτα, στο επάγγελμα, στο γάμο, με τα παιδιά σου, με τους γονείς σου, με τους γείτονες, με τους άλλους οδηγούς στο δρόμο, με κάθε πλάσμα που διασταυρώνεται. Θίγεται τότε και αλλοιώνεται η αληθινή σου οντότητα που δεν αντέχει να συναισθανθεί ποια όντως είναι...."
"....Όλο το λέμε και το ξαναλέμε ότι φόβος μοναξιάς είναι φόβος του εαυτού. Κατά βάθος τρομάζουμε να συνομιλήσουμε με την ψυχή μας, όσο μάλιστα περνούν τα χρόνια και πληθαίνουν οι συμβιβασμοί, οι απωθήσεις, οι δειλίες, οι λαθεμένες και αναίτιες στην ουσία υποχωρήσεις, μαζεύεται εντός μας μια υπόγεια αποθήκη που δύσκολα καθαρίζεται. Δύσκολα μπαίνεις εκεί, στο μισοσκόταδο να ψάξεις, να ψαύσεις και να βάλεις μια κάποια τάξη...."
Μάρω Βαμβουνάκη "Σιωπάς για να ακούγεσαι " Εκδόσεις Ψυχογιός.

Ηρεμία.
Όλα θα έρθουν φτάνει να δώσουμε το χρόνο που χρειάζονται για να ωριμάσουν...